اسحاق بن اسماعيل دهلوى

71

غاية الشفاء

آب باديان و مانند آن نشايد داد و مىگويد پس از يك هفته سخت صواب است و اگر به چيزى كه معده پاك كند و قوت دهد و ادرار بول احتياج باشد چون انيسون و مصطگى بعد يك هفته بايد داد تا بشريان تپ مقاومت كند و تشنگى بلغمى نيز زائل كند در جمله اندر تپهاى بلغمى رعايت بفم معده بيشتر بايد كرد و مصطگى خائيدن در اين باب سخت نيك است و بر فم معده ضماد بايد نهاد كه تقويت كند صفته سك سه درم لادن دو درم گل سرخ قصب الزيره از هريك پنج درم زعفران يك درم همه را بكوبند و با آب مرزنگوش و تمام بسرشند و بر فم معده گرم كرده دهند و تدبير نرم داشتن طبع اندر ابتداى به گل شكر سهل بود و اگر قوت قوى باشد ده درم گلشكر يا سى درم ترنگبين حل كرده صواب‌ترين تدابير باشد بايد دانست كه اندر تدبيرها و شربتها افراط الحالى نشايد كرد و خرماء هندى و آلوى سياه و مانند آن نشايد داد كه اندرين تپها مضرت بسيار آرد صفت مسهل كه طبع را برفق فرود آرد و معده را قوت دهد و چون از بيمارى يك هفته بگذرد اگرچه اثر نضج ظاهر نشده باشد تا هم بايد داد تربد مصطگى زعفران از هرايك دو درم شكر طبرزد سى درم شربت آن يك مثقال است اگر طبع نرم باشد و هر روز دو مجلس اجابت كند بدين ادويه مسهله هيچ احتياج ندارد و اگر ضرور بود هر شب كه آيد شربت خورد بامداد پنج درم گلشكر تناول نمايند و بر اثر آن ده درم سكنجبين عسلى بنوشند و آنجا كه حرارتى باشد و بكشكاب حاجت آيد اندكى بيخ باديان و بيخ كرفس در كشكاب بايد پخت و اولا گلشكر خورد بعده كشكاب و آنجا كه حرارتى ظاهر نباشد كشكاب نشايد داد تا يك هفته از روز اول بيمارى هر بامداد بيست درم سكنجبين باندكى آب و اگر تشنگى و حرارت بيشتر دارد گلشكر بوقت سحر بايد داد بامداد آنكه آفتاب برآيد بيست درم سكنجبين ساده دهند اگر بهنگام طلوع آفتاب كشكاب دهند نيكوتر باشد و از پس كشكاب كه چهار ساعت بگذرد سكنجبين دهند و آنجا كه دليل بول غليظ و رنگين باشد اگر فصد كند روا بود از پس چهارده روز شراب بزورى دهند و قرص گل نيز بايد داد